Background Image

jüd. Religion, Kultur, Geschichte

Dr. Lilian Türk: Der Bund und die nationale Frage

Vortrag über Zoom am 24. April 2021

Der Allgemeine Jüdische Arbeiterbund in Litauen, Polen und Russland (kurz "BUND") war eine der größten Organisationen der jüdischen Arbeiter*innenbewegung in Osteuropa bis 1939. Im Seminar widmen wir uns den Texten des BUND, in denen das lange anhaltende Ringen zwischen national-jüdischen Interessen und einer dezidiert internationalen Perspektive zum Ausdruck kommt. Nach einer allgemein verständlichen Einführung in die historische Entwicklung der Organisation lesen und diskutieren wir gemeinsam Auszüge früher und späterer Texte des Bund.

Die Judaistin Dr. Lilian Türk führte einen neuen Masterstudiengang "Jüdische Philosophie und Religion” an der Universität Hamburg ein, und war federführend in der Eröffnung der erweiterten Salomo-Birnbaum-Bibliothek anlässlich des 100. Jubiläums der Universität Hamburg. Ihre Forschungen zum jüdischen religiösen Anarchismus in der Zeit 1900 bis 1965 veröffentlichte sie u.a. in: „Epikur und die Religion. Über die religiöse Renaissance des jüdischen Anarchismus“, Berlin: Peter Lang, 2018

DIESE VERANSTALTUNG WURDE FINANZIELL GEFÖRDERT VON DER HAMBURGER BEHÖRDE FÜR SCHULE UND BERUFSBILDUNG.

 

ד"ר ליליאַן טירק׃ דער בונד און די נאַציאָנאַלע פֿראַגע

דער אַלגעמײנער ייִדישער אַרבעטער־בונד איז געװען אײנע פֿון די גרעסטע אָרגאַניזאַציעס פֿון דער מיזרך־ייִדישער אַרבעטער־באַװעגונג אין דער ליטע, אין פּוילן און אין רוסלאַנד ביז אין 1939. נאָך אַ גרינג פֿאַרשטענדלעכן אַרײַנפֿיר אין דער היסטאָרישער אַנטװיקלונג פֿונעם בונד װעלן מיר לײענען טעקסטן װעגן דער גרויסער צעריסנקײט צװישן די נאַטיאָנאַל ייִדישע אינטערעסן און אַ בפֿירוש אינטערנאַציאָנאַלן קוקװינקל בײַ די מיטגלידער פֿונעם בונד און דיסקוטירן װעגן דעם 

ד"ר ליליאַן טירק פֿאָרשט װעגן דעם רעליגיעזן ייִדישן אַנאַרכיזם פֿון 1900 ביז 1965. זי האָט אָנטײל גענומען אין באַגרינדן די נײַע סטודיעס "ייִדישע פֿילאָזאָפֿיע און רעגליגיע" אויפֿן האַמבורגער אוניװערסיטעט און דערמעגלעכט, אַז די ביבליאָטעק פֿון דער שלמה־בירנבוים־געזעלשאַפֿט אין האַמבורג זאָל סוף־כּל־סוף געפֿינען אַ הײם אין 2019 נאָך כּמעט 30 יאָר צוגרײטן זיך אויף דעם

 

Bella Szwarcman-Czarnota (Warschau):

Die Gestalt des Golems in der jiddischen Literatur

Seminar am 28. Mai 2017

Der Golem ist vielleicht das am meisten in der Kunst verwendete Motiv aus der jüdischen Folklore, kürzlich hat er es sogar bis zu Pokémon Go geschafft. Die einen behaupten, Adam sei der erste Golem gewesen; andere, den ersten Golem habe der weise Rabbi Zeira in der talmudischen Epoche geschaffen. Die bekannteste Version dieser Legende verweist auf die Figur eines Prager Rabbis, des Rabbi Löw, auch Maharal genannt, als Schöpfer des Golems. Anderen Legenden zufolge, sollte der Golem auf polnischem Boden in Erscheinung treten, sein Erschaffer der Rabbi Elias Baal Shem von Chelm sein. Der Golem erscheint oft als potentieller Retter von Juden, die des Ritualmordes verdächtigt werden.

Wir werden jedoch nicht diesen bereits ausgetretenen, traditionellen Pfaden folgen. Eine kurze Erzählung von Yitzkhak Leibush Peretz stellt Fragen, die wir uns wahrscheinlich ohne sie niemals gestellt hätten. In einer Erzählung von David Friszman hingegen spielt der Golem eine gänzlich unerwartete Rolle und verkörpert die Liebe...

Bella Szwarcman-Czarnota hat an der Universität Warschau Philosophie studiert. Sie arbeitete viele Jahre lang als Redakteurin beim Polnischen Wissenschaftlichen Verlag (PWN) als auch im Institut für Jüdische Geschichte und wirkt gegenwärtig als Redakteurin und Feuilletonistin für die Zeitschrift „Midrasz.“ Sie vermittelt Begegnungen mit der jiddischen Literatur im Warschauer Zentrum für jiddische Kultur und hält Vorlesungen im Österreichischen Kulturforum, die biblischen Frauengestalten gewidmet sind. Sie hat über 30 Bücher aus dem Französischen, dem Russischen und dem Jiddischen übersetzt und darüber hinaus vier Bücher aus eigener Hand verfasst.

 

טל חבֿר־כיבאָװסקי (פּאַריזש)׃ אַן אַרײַנפֿיר אין די צאינה־וראינה

סעמינאַר אַם 27סטן נאָװעמבער 2016

דער סעמינאַר וועט באַלײַכטן פֿאַרשיידענע ליטעראַרישע, שפּראַכלעכע און קולטור־היסטאָרישע אַספּעקטן פֿון צאינה־וראינה (אַרויסגערעדט : צענע־רענע), דער פּאָפּולערסטער בוך אויף ייִדיש פֿון אַלע צײַטן, געשריבן פֿון יעקבֿ בן יצחק אַשכּנזי (1550–1624). ווי „אַ האַרציקע, פּאָעטישע איבערדערציילונג פֿון חומש“ (י. שאַצקי) וואָס איז דורכגעפֿלאָכטן מיט די שענסטע מדרשים, האָט צאינה־וראינה געהאַט אַ גרויסן דערפֿאָלג דער עיקר בײַ ייִדישע פֿרויען און אַ באַדײַטנדיקע השפּעה אויף דער ייִדישער קולטור בכלל. די הונדערטער אויסגאַבעס במשך פֿון פֿיר הונדערט יאָר מאַכן אויס אַן אַזוי־גערופֿענע „צאינה־וראינה־לאַבאָראַטאָריע“ (ח. שמערוק) וואָס דערציילט אונדז וועגן דער אַנטוויקלונג פֿון דער ייִדישער ליטעראַטור־שפּראַך אין 18טן י״ה און פֿון משׂכּילישע טענדענצן אין 19טן י״ה. נאָך דער הפֿסקה וועלן מיר פֿאַרגלײַכן אויסצוגן פֿון פֿאַרשיידענע אויסגאַבעס, אַנאַליזירנדיק די שפּראַך, די סטרוקטור, דעם מחברס צוגאַנג צו זײַנע מקורים און די שפּורן פֿון שפּעטערדיקע רעדאַקטאָרן

Die Tsene-Rene, auch Frauen-Bibel genannt, ist eine der berühmtesten jiddischen Übersetzungen der gesamten Bibel. Tseno Ureno (aschkenasische Aussprache von Tz’ena u‘R‘ena, hebräisch „komm und sieh“), Lublin 1616. Ihr Titel ist ein Zitat aus dem Hohelied (Schir ha-Schirim 3,11).

 

Dr. Evita Wiecki (München):Freydke in shul, Fride in skul: bagrifn fun identitet in lernbikher far yidish

Vortrag am 30. September 2012

 

Prof. Abraham Lichtenbaum: Jiddischer/Jüdischer Humor

Vortrag/Workshop (auf Jiddisch) am 23. August 2009

Prof. Abraham Lichtenbaum ist Direktor des YIVO (IWO) in Buenos Aires. Neben der Frage, was man überhaupt unter jiddischem/jüdischem Humor versteht, geht es in diesem Workshop um den sprachlichen Zugang und natürlich um literarische Beispiele, u.a. Texte von Sholem Aleichem, Perets, Kaganowski. Nach einem einleitenden Vortrag werden die Texte gemeinsam ausführlich analysiert.

 

Prof. Dr. Jacob Barnai (Haifa): Die messianische Bewegung des Sabbatai Zwi

Kolloquium vom 26. September 2006 am Institut für die Geschichte der deutschen Juden

 

Mirjam Gutschow (Amsterdam): Das verhinderte Pogrom in Hamburg 1730. Das jiddische Geschichtswerk Sheyres Yisroel.

Vortrag am 26. Juni 2003

 

Dr. Verena Dohrn (Hannover): Von der Haskala zur prosveshchenije. Jüdische Aufklärung und staatliche Akkulturationspolitik im zaristischen Russland

Vortrag am 4. April 2001

 

Roland Gruschka (Düsseldorf): Mendel Lefin Satanower und die Anfänge der Haskala in Galizien

Vortrag am 6. Dezember 2000

 

Dr. Gennady Estraikh / Dr. Michail Krutikow: ideologye un praktik fun yidisher kulturboyung 1880-1920

Workshop am 2. April 2000

 

Susi Hudak: Klezmer-Musik am Anfang des Jahrhunderts

Vortrag am 1. Dezember 1999

 

Prof. Isidor Levin: Jiddische Volkskultur im Baltikum zwischen den beiden Weltkriegen

Workshop am 3. Oktober 1999

 

Yitzhak Luden (Givatayim/Israel): s'zol lebn der bund!

Vortrag vom 8. Juli 1998 im Museum der Arbeit zu einer Ausstellung zum 100jährigen Jubiläum des BUND